Medicijnen kunnen helpen bij psychische klachten, zoals depressie en angst, of bij slaapproblemen. Maar wist u dat medicijnen ook invloed hebben op het milieu? Bijvoorbeeld tijdens de productie of wanneer medicijnresten in het water terechtkomen. Onderzoekers van Amsterdam UMC wilden weten hoe mensen die medicijnen gebruiken denken over duurzaamheid. Zouden zij bijvoorbeeld willen overstappen op een duurzamer medicijn? Meer dan 800 mensen vulden hierover de vragenlijst van het ECO-PSYCH-onderzoek in. De eerste resultaten zijn nu bekend.
Medicijnen en het milieu
Duurzaamheid krijgt steeds meer aandacht in de gezondheidszorg. Dat is belangrijk, want een gezonde leefomgeving draagt bij aan onze gezondheid. Ook het gebruik van medicijnen speelt hierbij een rol.
Het maken, vervoeren en verpakken van medicijnen kost energie en grondstoffen. Daarnaast kunnen resten van medicijnen via de urine en ontlasting in het riool terechtkomen. Bij het zuiveren van rioolwater worden niet alle medicijnresten verwijderd. Daardoor kunnen deze resten uiteindelijk in rivieren en andere wateren terechtkomen, waar ze schadelijk kunnen zijn voor waterdieren.
Maar hoe kunnen we medicijnen duurzamer gebruiken, zonder dat dit ten koste gaat van de behandeling? En hoe denken mensen die deze medicijnen gebruiken daar zelf over?
Onderzoek naar duurzaamheid bij medicijngebruik
Om hier meer inzicht in te krijgen, deden onderzoekers van Amsterdam UMC onderzoek binnen het ECO-PSYCH-onderzoek. In dit onderzoek werken psychiaters, apothekers en milieuwetenschappers samen. Zij onderzoeken hoe het voorschrijven, verstrekken en gebruiken van medicijnen voor psychische klachten en slaapproblemen duurzamer kan.

Arts-onderzoeker Dayna van Heel, apotheker-onderzoeker Anna Stohr en psychiater Jurjen Luykx onderzochten met een vragenlijst hoe mensen die deze medicijnen gebruiken over duurzaamheid denken. Ook wilden zij weten welke rol duurzaamheid speelt bij het kiezen van medicijnen.
Meer dan 800 mensen vulden de vragenlijst volledig in. Zij gebruikten medicijnen voor verschillende klachten. De meest genoemde redenen waren depressie, slaapproblemen en angst. Ook mensen die medicijnen gebruiken voor bijvoorbeeld ADHD, psychose of verslaving deden mee.
Veel deelnemers vinden duurzaamheid belangrijk
Uit de eerste resultaten blijkt dat duurzaamheid voor veel deelnemers een belangrijk onderwerp is. Meer dan 75% maakt zich zorgen over milieuvervuiling en klimaatverandering. De meeste deelnemers vinden het ook belangrijk om zelf bij te dragen aan een beter milieu.
Ook bij het gebruik van medicijnen speelt duurzaamheid een rol. Meer dan 80% vindt het belangrijk dat duurzaamheid wordt meegenomen bij beslissingen over medicijnen voor psychische klachten en slaapproblemen.
Toch blijkt dat veel deelnemers nog weinig over dit onderwerp weten. Meer dan 80% geeft aan weinig kennis te hebben over de invloed van medicijnen op het milieu. Ongeveer de helft zou hier graag meer informatie over krijgen.
Zouden mensen overstappen op een duurzamer medicijn?
De onderzoekers vroegen ook of deelnemers bereid zouden zijn om over te stappen op een duurzamer medicijn. Het grootste deel van de deelnemers staat hiervoor open, zolang het nieuwe medicijn even goed werkt. Een kleinere groep zou alleen willen overstappen als het nieuwe medicijn mogelijk beter werkt.

Daarnaast willen veel deelnemers duurzaamheid meewegen bij de keuze tussen verschillende medicijnen. Dat geldt ook voor de manier waarop een medicijn wordt toegediend, bijvoorbeeld als tablet, drank of injectie.
Ongeveer 20 tot 25% van de deelnemers zou duurzaamheid zwaar laten meewegen bij deze keuzes. Meer dan de helft vindt duurzaamheid ook belangrijk, maar ziet dit niet als de belangrijkste factor.
De resultaten laten zien dat veel mensen openstaan voor duurzamer medicijngebruik. Tegelijkertijd blijft het belangrijk dat medicijnen goed werken en aansluiten bij wat de patiënt nodig heeft.
Hoe kunnen we medicijnen duurzamer gebruiken?
De onderzoekers willen niet alleen weten hoe mensen over duurzaamheid denken, maar ook hoe mensen zelf kunnen helpen om medicijnen duurzamer te gebruiken.
Daarom is in oktober 2026 een vervolgonderzoek gestart. Hierin testen de onderzoekers een folder en een filmpje met adviezen over duurzamer gebruik van medicijnen voor psychische klachten en slaapproblemen.
De resultaten van dit vervolgonderzoek worden in februari 2027 verwacht. Daarna worden de folder en het filmpje voor iedereen beschikbaar gesteld via www.ecopsych.nl.
Dank aan alle deelnemers
De onderzoekers bedanken iedereen die de vragenlijst heeft ingevuld. Dankzij hun deelname krijgen zij meer inzicht in hoe duurzaamheid een plek kan krijgen bij beslissingen over medicijnen. Samen zetten we stappen naar een gezondheidszorg die gezond is voor mensen én voor de planeet.