Het immuunsysteem en depressie

Ons immuunsysteem beschermt ons tegen virussen en bacteriën door ontstekingen in het lichaam te veroorzaken. Dit is een normaal en nuttig proces: het helpt ons herstellen van infecties en verwondingen. Maar soms raakt dit systeem ontregeld en ontstaan er een verhoogde ontstekingswaardes in het bloed, zonder dat er een infectie aanwezig is.

Wetenschappers hebben ontdekt dat dit bij een deel van de mensen met depressie het geval is. Bij deze groep, die ongeveer 30% van de mensen met depressie beslaat, zien we ook specifieke lichamelijke symptomen zoals extreme vermoeidheid, meer eetlust en stofwisselingsproblemen zoals een hoger gewicht of verhoogd cholesterol. Dit noemen we immuno-metabole depressie.

Hoe beïnvloeden ontstekingen de hersenen?

Ontstekingen in het lichaam kunnen signalen afgeven aan de hersenen, waardoor processen zoals stemming, energie en eetlust worden beïnvloed. Denk aan hoe je je voelt als je griep hebt: moe, futloos en soms zelfs somber. Dit komt doordat je immuunsysteem actief is en stoffen afgeeft die je hersenen beïnvloeden. Bij immuno-metabole depressie lijkt iets soortgelijks te gebeuren, maar dan langdurig en zonder een duidelijke infectie als oorzaak.

Onderzoek naar immuno-metabole depressie – hoe gaat dat in zijn werk?

Omdat ontstekingen een rol lijken te spelen bij deze vorm van depressie, onderzoekt Amsterdam UMC of ontstekingsremmers de klachten kunnen verminderen. Dit gebeurt in het inflaMED-onderzoek, dat in 2022 is gestart. Deelnemers krijgen gedurende 12 weken een ontstekingsremmer (celecoxib) of een placebo. Celecoxib wordt normaal gesproken gebruikt bij aandoeningen zoals reuma en artrose, en is veilig te combineren met antidepressiva.

Tijdens het onderzoek wordt niet alleen gekeken naar depressieve klachten, maar ook naar lichamelijke kenmerken zoals gewicht en ontstekingswaarden in het bloed. Daarnaast wordt onderzocht of de darmflora een rol speelt in deze vorm van depressie. De darmflora, oftewel de bacteriën in onze darmen, zijn namelijk betrokken bij veel processen in ons lichaam, waaronder onze stemming en ons immuunsysteem.

Deelnemers vullen vragenlijsten in over angst, vermoeidheid en pijn en kunnen meedoen aan een darmflora-onderzoek. Daarvoor verzamelen ze een klein beetje ontlasting, die vervolgens wordt geanalyseerd op samenstelling en mogelijke verbanden met ontstekingen en depressie.

Wat betekent dit voor de toekomst?

Als het inflaMED-onderzoek laat zien dat het verminderen van ontstekingen helpt tegen depressieve klachten, kan dit mogelijk leiden tot een nieuwe behandelmethode voor een deel van de mensen met depressie. Dit zou betekenen dat behandelingen in de toekomst beter kunnen worden afgestemd op het individu: niet iedereen heeft baat bij dezelfde medicatie, en voor sommige mensen kan een ontstekingsremmer een uitkomst bieden.

Via Hersenonderzoek.nl hebben mensen kunnen deelnemen aan het inflaMED-onderzoek en dankzij deze deelnemers zijn al belangrijke stappen gezet. De onderzoekers verwachten de eerste resultaten te kunnen delen in 2026.

Meer weten over dit onderzoek? Kijk dan eens op https://immunometaboledepressie.nl/onderzoek/.