Bloedvaten in de hersenen doen veel meer dan je misschien denkt. Ze zorgen ervoor dat hersencellen zuurstof en voedingsstoffen krijgen en dat afvalstoffen worden afgevoerd. Hierdoor beschermen ze de hersenen. Wat gebeurt er als deze bloedvaten beschadigd raken? En kan dit een rol spelen bij dementie, zoals de ziekte van Alzheimer? Onderzoekers van het MODEM onderzoek zoeken hier antwoorden op.
Een belangrijke bescherming van de hersenen
In de hersenen zitten niet alleen hersencellen, maar ook veel bloedvaten. Om deze bloedvaten heen zit een beschermend laagje dat een soort grens vormt tussen het bloed en de hersenen: de bloed-hersenbarrière. Deze barrière houdt schadelijke stoffen, zoals bacteriën en virussen, buiten de hersenen.
Als de bloed-hersenbarrière beschadigd raakt, werkt deze bescherming minder goed. Stoffen die normaal worden tegengehouden, kunnen dan toch binnenkomen. Dit kan invloed hebben op de gezondheid van de hersenen.
Schade aan bloedvaten en ophoping van eiwitten
In het MODEM onderzoek doet onderzoeker Arno Stellingwerf van het Radboudumc in Nijmegen samen met zijn collega’s onderzoek naar schade aan de bloedvaten in de hersenen.
Bij schade aan deze bloedvaten kunnen eiwitten zich ophopen in de hersenen. Eén van deze eiwitten is amyloïd-bèta. Dit eiwit speelt een rol bij hersenziekten zoals de ziekte van Alzheimer en Cerebrale Amyloíd Angiopathie. Bij beide ziekten hoopt amyloïd-bèta zich namelijk op in de hersenen.
Een mogelijke oorzaak van deze hersenziekten is dus een minder goed werkende bloed-hersenbarrière. “We kijken naar de schade aan bloedvaten die ontstaat bij veroudering, hoe dit in de loop van de tijd verandert en wat de gevolgen daarvan kunnen zijn.”, aldus Arno Stellingwerf.
Hoe verloopt het MODEM-onderzoek?
De onderzoekers volgen deelnemers over een langere periode. Ze willen weten hoe de hoeveelheid van het eiwit amyloïd-bèta in de hersenen in de loop van de tijd verandert. Ook onderzoeken ze hoe schade aan de bloed-hersenbarrière het beste gemeten kan worden.
Tijdens het onderzoek meten zij signaalstoffen in het bloed en in het hersenvocht. Ook maken zij beelden van de hersenen met een MRI-scan.
Wat gebeurt en tijdens een onderzoeksdag?
Wie meedoet aan het MODEM onderzoek komt naar het ziekenhuis voor een onderzoeksdag. Tijdens de dag worden verschillende onderzoeken gedaan. Zo testen de onderzoekers het geheugen, meten ze de bloeddruk, lengte en het gewicht. Ook nemen ze bloed en hersenvocht af, en maken ze beelden van de hersenen met een MRI-scan.
Na twee jaar komen deelnemers terug voor een tweede onderzoeksdag. Dan worden de belangrijkste metingen en testen herhaald, zodat de onderzoekers kunnen volgen hoe alles verandert in de tijd.
Wie kunnen meedoen aan het onderzoek?
Voor het MODEM onderzoek zoeken de onderzoekers gezonde mensen van 65 jaar en ouder, zonder geheugenproblemen. Door mee te doen, helpen zij onderzoekers om beter te begrijpen wat er in de hersenen gebeurt bij schade aan bloedvaten en de invloed hiervan op hersenziekten. Onderzoeker Arno Stellingwerf: “Als we de schade aan de bloed-hersenbarrière beter begrijpen, kunnen we hopelijk bijdragen aan een vroegtijdige herkenning van het ontstaan van verschillende hersenziekten. Hierdoor kunnen we de behandelopties mogelijk verbeteren”.